Bp Edward Frankowski w Domostawie: „To, co wydarzyło się na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, było ludobójstwem”

„Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary”

Podczas uroczystej Mszy Świętej w Domostawie bp Edward Frankowski wygłosił jednoznaczną homilię poświęconą ofiarom ludobójstwa Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. W swoim wystąpieniu przypomniał o ponad 130 tysiącach zamordowanych Polaków i podkreślił, że pamięć o ofiarach nie jest wezwaniem do zemsty, lecz obowiązkiem wobec prawdy i historii.

— Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary rzezi wołyńskiej — mówił bp Frankowski.

Biskup podkreślił, że Polacy nie zdołali ocalić ofiar przed śmiercią, ale mogą i powinni przekazywać następnym pokoleniom pamięć o ich cierpieniu. Zaapelował o prawdę, szacunek i wdzięczność wobec ludzi, którzy zostali zamordowani za to, że byli Polakami.

„Tę wielką zbrodnię trzeba nazywać ludobójstwem”

Jednym z najważniejszych elementów homilii było jasne nazwanie zbrodni wołyńskiej.

— Nie można uciekać od prawdy. Trzeba tę wielką zbrodnię, tę wielką tragedię, tę wielką ranę narodu polskiego nazywać ludobójstwem — powiedział bp Edward Frankowski.

Wskazał, że na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej ginęli niewinni ludzie: dzieci, kobiety, matki, babcie, dziadkowie i osoby starsze. Ginęli dlatego, że byli Polakami.

Biskup przypomniał również, że zbrodnia miała charakter masowy i była dokonywana w sposób wyjątkowo brutalny. Mówił o setkach miejscowości zaatakowanych przez oddziały UPA oraz o niszczeniu wszelkich śladów polskiej obecności.

Krwawa Niedziela i mordy dokonywane przez UPA

W homilii bp Frankowski przypomniał wydarzenia z 11 lipca 1943 roku, określane jako Krwawa Niedziela. Tego dnia oddziały UPA zaatakowały dziesiątki polskich miejscowości na Wołyniu.

Jak mówił biskup, najpierw zabijano księdza, następnie atakowano kościół, ostrzeliwano go i obrzucano granatami, a później mordowano tych, którzy przeżyli.

W tym kontekście bp Frankowski jednoznacznie odrzucił próbę przedstawiania sprawców zbrodni jako bohaterów.

— To byli zbrodniarze, a nie bohaterzy — powiedział.

Za prawdziwych bohaterów uznał natomiast zamordowanych Polaków, w tym kobiety i dzieci, których ciała do dziś w wielu miejscach spoczywają w nieoznaczonych mogiłach.

Banderowcy i kult UPA — przeszkoda na drodze do pojednania

Bp Frankowski mówił także o współczesnym stosunku Ukrainy do dziedzictwa OUN-UPA i banderyzmu. W jego ocenie oddawanie czci ludziom odpowiedzialnym za zbrodnie na Polakach uniemożliwia prawdziwe pojednanie między narodami.

Biskup krytycznie odniósł się do sytuacji, w której ukraińskie władze honorują formacje i przywódców związanych z UPA, podczas gdy ofiary zbrodni nadal nie doczekały się pełnego pochówku i godnego upamiętnienia.

— Nie możemy tolerować fałszowania historii i oddawania czci mordercom Polaków i obywateli innych narodowości — mówił.

Podkreślił również, że nie można akceptować kłamstw dotyczących zbrodni wołyńskiej. Prawda — jak wskazywał, odwołując się do słów Chrystusa — jest warunkiem wolności i rzeczywistego pojednania.

Nie wszyscy Ukraińcy byli sprawcami. Byli też ci, którzy ratowali Polaków

Ważnym elementem homilii było rozróżnienie między zbrodniczą ideologią banderyzmu i sprawcami mordów a Ukraińcami, którzy ratowali swoich polskich sąsiadów.

Bp Frankowski przypomniał o Ukraińcach, którzy ostrzegali Polaków, Żydów, Czechów i przedstawicieli innych narodowości przed napadami i śmiercią.

To właśnie tych ludzi — jak podkreślił — Ukraina nie powinna zapominać.

Prawda historyczna nie polega więc na przypisywaniu winy wszystkim Ukraińcom. Polega na nazwaniu sprawców zbrodni, oddaniu czci ofiarom oraz przypomnieniu tych Ukraińców, którzy mieli odwagę przeciwstawić się nienawiści i ratować swoich sąsiadów.

Polska pomagała Ukrainie — ale pomoc nie może oznaczać zapomnienia

Bp Edward Frankowski przypomniał również o pomocy, jakiej Polacy udzielili Ukraińcom po rozpoczęciu wojny rosyjsko-ukraińskiej.

Podkreślił, że Polska wspierała Ukrainę w walce z Rosją, a Polacy otworzyli swoje domy i serca dla milionów ukraińskich uchodźców.

Jednocześnie zaznaczył, że pomoc i współczucie nie mogą oznaczać rezygnacji z prawdy o historii.

Polacy mogą pomagać Ukraińcom, przyjmować ich i żyć z nimi obok siebie, a jednocześnie domagać się prawdy o ludobójstwie dokonanym na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów i formacje związane z OUN-UPA.

„Mamy wyjątkową okazję”

W końcowej części homilii bp Frankowski zwrócił uwagę na codzienny kontakt Polaków i Ukraińców. Wskazał, że obecność milionów Ukraińców w Polsce stwarza wyjątkową możliwość rozmowy o historii, prawdzie i pojednaniu.

Postawił pytanie, czy Polacy rozmawiają ze swoimi ukraińskimi sąsiadami o prawdzie dotyczącej Wołynia i Małopolski Wschodniej. Pytał również, czy Polacy i Ukraińcy modlą się wspólnie za Polskę i Ukrainę oraz o pojednanie obu narodów.

W jego ocenie prawda nie musi dzielić narodów. Przeciwnie — może stać się fundamentem prawdziwego pojednania.

Pamięć zamiast zemsty, prawda zamiast kłamstwa

Homilia bp. Edwarda Frankowskiego była wyraźnym apelem o zachowanie pamięci o ofiarach ludobójstwa wołyńskiego. Biskup nie nawoływał do zemsty. Przeciwnie — podkreślał potrzebę modlitwy, przebaczenia i pojednania.

Jednocześnie stanowczo odrzucił relatywizowanie zbrodni, fałszowanie historii oraz nazywanie morderców bohaterami.

W przesłaniu homilii wybrzmiały trzy zasadnicze słowa: pamięć, prawda i pojednanie.

Nie będzie jednak prawdziwego pojednania bez nazwania zbrodni po imieniu. Wołyń i Małopolska Wschodnia były miejscem ludobójstwa Polaków. Ofiary mają prawo do pamięci, godnego pochówku i prawdy. A przyszłe pokolenia mają prawo znać historię — bez kłamstwa, bez przemilczeń i bez gloryfikowania banderowców oraz sprawców zbrodni.

Jak podkreślał bp Edward Frankowski: prawda może stać się drogą do pojednania, ale kłamstwo zawsze będzie narody dzielić i zniewalać.

Źródło: YouTube – Domostawa Memorial

Domostawa Memorial – oficjalna strona