Dr Witold Zych w Domostawie: „Prawda o Wołyniu jest dziś polską racją stanu”

Uroczystości Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA, które odbyły się 11 lipca 2026 roku przy Memoriale Rzezi Wołyńskiej w Domostawie, zakończyło obszerne wystąpienie dr. Witolda Zycha – inicjatora budowy memoriału i prezesa Fundacji „Wolność i Demokracja”.

Było to przemówienie będące jednocześnie podsumowaniem wieloletniej pracy społeczników oraz apelem skierowanym do władz państwowych o konsekwentną obronę polskiej pamięci historycznej.

Domostawa jako symbol narodowej pamięci

Rozpoczynając swoje wystąpienie, dr Witold Zych podziękował wszystkim uczestnikom za obecność.

Podkreślił, że Domostawa stała się miejscem jednoczącym Polaków z kraju i zagranicy wokół pamięci o ofiarach ludobójstwa na Kresach. Przypomniał historię powstania pomnika „Rzeź Wołyńska” autorstwa śp. Andrzeja Pityńskiego – dzieła stworzonego w Stanach Zjednoczonych dzięki Stowarzyszeniu Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, odlanego w Polsce i po latach starań ustawionego właśnie w Domostawie.

Szczególne miejsce w przemówieniu zajęły słowa wyryte na pomniku:

„Boże nasz, Boże, czemuś nas opuścił?”

Jak przypomniał Zych, Andrzej Pityński świadomie nawiązał do ewangelicznych słów Chrystusa na krzyżu, nadając im wymiar odnoszący się do tragedii polskich ofiar Wołynia.

Krytyka polityki historycznej wobec Ukrainy

Znaczną część wystąpienia poświęcono współczesnym sporom wokół pamięci historycznej.

Dr Zych krytycznie odniósł się do wypowiedzi części polskich polityków dotyczących ekshumacji i relacji z Ukrainą, wskazując, że pamięć o zamordowanych Polakach nie może być podporządkowywana bieżącej polityce.

Przywołał również słowa śp. ks. prof. Mieczysława Alberta Krąpca, według którego trwałe pojednanie jest możliwe dopiero po jednoznacznym potępieniu zbrodni i ich sprawców.

Apel do prezydenta Karola Nawrockiego

Jednym z głównych wątków przemówienia był apel skierowany do prezydenta RP Karola Nawrockiego.

Dr Zych przypomniał, że Karol Nawrocki odwiedził Domostawę 30 maja 2025 roku, w ostatnim dniu kampanii prezydenckiej przed ciszą wyborczą. Wielu uczestników tegorocznych obchodów spodziewało się jego osobistego udziału także podczas uroczystości 11 lipca 2026 roku.

Prezydent ostatecznie nie przyjechał do Domostawy. Przesłał natomiast list, który podczas uroczystości odczytał jego doradca prof. Dariusz Dudek.

W swoim wystąpieniu dr Zych wyraził rozczarowanie brakiem osobistej obecności głowy państwa oraz faktem, że uroczystości w Domostawie nie zostały objęte prezydenckim patronatem.

Jednocześnie podziękował Karolowi Nawrockiemu za decyzję o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego po uhonorowaniu przez stronę ukraińską jednostki noszącej imię bohaterów UPA. Ocenił ten krok jako ważny sygnał w obronie polskiej pamięci historycznej.

Następnie zwrócił się bezpośrednio do prezydenta, zachęcając go do konsekwentnego prezentowania polskiego stanowiska również na forum międzynarodowym, wskazując, że oczekuje od głowy państwa zdecydowanej obrony prawdy o ludobójstwie wołyńskim.

Memoriał tworzony przez społeczeństwo

Końcowa część przemówienia poświęcona była samemu Memoriałowi w Domostawie.

Dr Zych podkreślił, że miejsce to powstało przede wszystkim dzięki pracy społeczników, historyków, rodzin kresowych i darczyńców, a nie państwowych instytucji.

Przypomniał również znaczenie Ściany Pamięci z nazwami miejscowości dotkniętych zbrodniami OUN i UPA oraz zachęcał organizacje kresowe i patriotyczne do dalszego współtworzenia memoriału poprzez fundowanie kolejnych tablic upamiętniających osoby, organizacje i wydarzenia związane z historią Kresów.

„To jest miejsce narodowe”

Na zakończenie dr Witold Zych podkreślił, że Domostawa nie należy do jednej organizacji ani jednego środowiska.

Według niego memoriał stał się wspólnym miejscem pamięci wszystkich Polaków, którzy chcą zachować pamięć o ofiarach ludobójstwa na Kresach.

Przemówienie zakończył apelem o dalszą aktywność społeczną i obronę prawdy historycznej, wskazując, że przyszłość tego miejsca zależy od zaangażowania kolejnych pokoleń Polaków.

Źródło:
YouTube – Domostawa Memorial