Ściana Pamięci w Domostawie. 6072 miejscowości i pamięć o polskiej krwi przelanej na Kresach

„Teraz te miejscowości są tutaj — fizycznie, na tej ścianie”

W Domostawie powstała Ściana Pamięci, na której umieszczono nazwy 6072 miejscowości związanych ze zbrodniami dokonanymi na Polakach na Kresach Wschodnich i w Małopolsce Wschodniej.

To jedna z najbardziej wymownych części memoriału w Domostawie.

Nie jest to już lista zapisana wyłącznie w książkach, opracowaniach czy dokumentach.

Nazwy miejscowości zostały umieszczone w przestrzeni publicznej.

Każdy, kto przyjeżdża do Domostawy, może zobaczyć skalę tragedii polskiej ludności na Kresach.

Ponad pół roku pracy nad listą miejscowości

Autor zestawienia miejscowości opowiadał o ogromnej uldze i wzruszeniu, jakie towarzyszyły mu podczas oglądania gotowej Ściany Pamięci.

Przez ponad pół roku gromadził i opracowywał informacje o miejscowościach, w których Polacy padli ofiarą zbrodni.

Ta praca miała jeden zasadniczy cel — sprawić, aby pamięć o miejscach kaźni nie pozostała wyłącznie w archiwach.

Dziś nazwy tych miejscowości można zobaczyć w Domostawie.

Jak podkreślił autor zestawienia, dzięki temu Polacy przyjeżdżający do memoriału mogą zobaczyć, jak wiele polskiej krwi zostało przelane na Kresach i w Małopolsce Wschodniej.

Ściana Pamięci dla rodzin kresowych

Szczególne znaczenie ma Ściana Pamięci dla rodzin kresowych.

Dla wielu potomków Polaków zamordowanych na Kresach historia ludobójstwa nie jest odległym wydarzeniem z podręcznika.

To historia ich rodzin. Ich dziadków. Pradziadków. Rodzinnych miejscowości. Domów, których już nie ma. Cmentarzy, do których często nie można pojechać.

Dlatego wielu odwiedzających Domostawę będzie szukało na Ścianie Pamięci nazw miejsc, z których pochodzili ich przodkowie.

Wypowiedziano to bardzo konkretnie: rodziny kresowe będą szukać wśród tysięcy nazw tych miejscowości, w których ich przodkowie byli mordowani.

Z książek i internetu do przestrzeni pamięci

Jedną z najważniejszych wartości Ściany Pamięci jest jej materialny charakter.

Informacje o zbrodniach na Polakach można znaleźć w książkach, dokumentach i internecie. Jednak nazwa miejscowości umieszczona na monumentalnej ścianie nabiera zupełnie innego znaczenia. Staje się częścią miejsca, do którego można przyjechać.

Można ją zobaczyć.

Można dotknąć.

Można przy niej zatrzymać się i pomodlić.

Można przyprowadzić dzieci i wnuki.

To właśnie w ten sposób historia przestaje być abstrakcyjną datą.

Za każdą nazwą kryją się konkretni ludzie i konkretne rodziny.

Ściana Pamięci jako dopełnienie dzieła Andrzeja Pityńskiego

Autor zestawienia podkreślił, że jego praca stała się częścią większego dzieła — memoriału i Pomnika „Rzeź Wołyńska” autorstwa Andrzeja Pityńskiego.

Andrzej Pityński był jego przyjacielem i wieloletnim współpracownikiem.

Dlatego obecność Ściany Pamięci w Domostawie ma dla niego również wymiar osobisty.

Pomnik Pityńskiego przemawia poprzez monumentalną formę.

Ściana Pamięci przemawia poprzez tysiące nazw.

Razem tworzą miejsce, które przypomina o skali ludobójstwa dokonanego na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów.

To właśnie dlatego memoriał w Domostawie jest czymś więcej niż pojedynczym pomnikiem.

Jest miejscem pamięci.

Jest miejscem świadectwa.

Jest miejscem, w którym historia została zapisana w kamieniu.

„Polska jest Polską, a Polak Polakiem”

W wypowiedzi pojawiło się również mocne odwołanie do polskiej tożsamości narodowej.

W Domostawie — przy Pomniku „Rzeź Wołyńska” i Ścianie Pamięci — wybrzmiało przekonanie, że pamięć o ofiarach jest częścią polskiej tożsamości.

To miejsce ma przypominać, że naród nie może wyrzec się własnych zamordowanych.

Nie może zapomnieć o swoich korzeniach.

Nie może pozwolić, aby prawda o ludobójstwie została usunięta z pamięci kolejnych pokoleń.

„Nie poddamy się”

W wypowiedzi mocno wybrzmiał sprzeciw wobec prób promowania banderyzmu i wymazywania z pamięci ofiar ludobójstwa.

Padła jasna deklaracja:

Nie poddamy się.

Mimo działań zmierzających do relatywizowania zbrodni i gloryfikowania ukraińskich nacjonalistów Polacy będą przyjeżdżać do Domostawy.

Będą się spotykać.

Będą przypominać o zamordowanych.

Będą dawać świadectwo prawdzie.

Będą dawać świadectwo polskości.

To właśnie jest sens pamięci — nie pozwolić, aby zbrodnia została przykryta milczeniem.

6072 miejscowości — tysiące historii

Ściana Pamięci przypomina, że ludobójstwo na Polakach nie było wydarzeniem ograniczonym do jednego miejsca.

To była zbrodnia obejmująca ogromny obszar.

Tysiące miejscowości.

Tysiące rodzin.

Dziesiątki tysięcy ofiar.

Za każdą nazwą na Ścianie Pamięci kryje się osobna historia.

Czasem jest to historia całej polskiej wsi.

Czasem rodziny.

Czasem parafii.

Czasem kościoła, który przestał istnieć.

Czasem cmentarza, którego już nie ma.

Dlatego liczba 6072 nie jest jedynie statystyką.

To 6072 miejsca, które przypominają o polskiej obecności i polskiej krwi przelanej na Kresach.

Domostawa jako miejsce świadectwa

Ściana Pamięci zaprasza do Domostawy nie tylko osoby zainteresowane historią.

Zaprasza rodziny kresowe.

Zaprasza młodzież.

Zaprasza wszystkich, którzy chcą poznać prawdę o losie Polaków zamordowanych podczas ludobójstwa wołyńskiego i zbrodni dokonanych na Kresach.

To miejsce ma żyć.

Ma być odwiedzane.

Ma przypominać.

Ma łączyć pamięć o ofiarach z odpowiedzialnością za przyszłość.

Bo pamięć nie jest wyłącznie wspominaniem przeszłości.

Jest również decyzją, że prawda nie zostanie wymazana.

„Będziemy tutaj”

Końcowe przesłanie wypowiedzi było jasne:

Będziemy tutaj. Będziemy się spotykać. Będziemy dawać świadectwo prawdzie i naszej polskości.

W czasach, gdy zbrodniarze bywają przedstawiani jako bohaterowie, a ofiary ludobójstwa pozostają bez godnych grobów, Domostawa staje się miejscem szczególnie ważnym.

Pomnik Andrzeja Pityńskiego przypomina o tragedii.

Ściana Pamięci pokazuje jej skalę.

A obecność kolejnych pokoleń ma być odpowiedzią na każdą próbę wymazania pamięci.

6072 miejscowości. Tysiące rodzin. Niezliczone ofiary. Jedna pamięć.

Pamięć o Polakach zamordowanych na Kresach nie zniknie.

Źródło: YouTube – Domostawa Memorial