Zbigniew Walczak – Apel do liderów wolnego świata o denazyfikację Ukrainy (2026)

11 lipca 2026 roku Domostawa ponownie stała się miejscem ogólnopolskich obchodów Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Tegoroczne uroczystości miały szczególny charakter.

Oprócz Mszy Świętej, Apelu Pamięci i złożenia wieńców odbyło się odsłonięcie oraz poświęcenie Tablic (Ściany) Pamięci, stanowiących kolejny etap tworzenia narodowego miejsca pamięci. Ważnym wydarzeniem dnia było również wystąpienie prezesa Społecznego Komitetu Budowy Pomnika „Rzeź Wołyńska” – Zbigniewa Walczaka, który skierował apel do liderów wolnego świata dotyczący, jak określił, konieczności denazyfikacji Ukrainy.

APEL:

„To co robi obecnie Ukraina, gloryfikując zbrodniarzy z UPA, jest nie do przyjęcia przez Naród Polski i przez Świat. O ich zbrodniach Świat musi wiedzieć” – Mistrz Andrzej Pityński

Apel do rządów i Narodów Świata

My, reprezentujący Naród Polski, uczestnicy uroczystości pod Narodowym Pomnikiem Rzezi Wołyńskiej w Domostawie w dniu 11 lipca 2026 roku w 83 rocznicę apogeum krwawych wydarzeń na Wołyniu zwracamy się do rządów cywilizowanego świata o pilne podjęcie działań wobec ukraińskich władz mających na celu denazyfikację tego państwa.

Naziści odpowiedzialni za ludobójstwo Polaków i współsprawcy holokaustu Żydów na terenie Wołynia i Małopolski Wschodniej w latach 1939 – 1947 zostali bohaterami narodowymi współczesnej Ukrainy. Członkowie zbrodniczych ukraińskich formacji OUN i UPA wraz ze zwykłymi Ukraińcami dokonywali przerażających swoim okrucieństwem morderstw na ludności polskiej. Przy pomocy narzędzi gospodarskich, takich jak: siekiery, widły, noże obdzierali swoje ofiary ze skóry, odrąbywali kończyny, wydłubywali oczy, rozpruwali kobietom w ciąży brzuchy, małe dzieci nabijali na widły a ich odcięte głowy nasadzali na sztachety w płotach.

Ludobójcom na Ukrainie stawiane są pomniki, są oni patronami głównych ulic, placów i obiektów. W państwie tym doszło do niesłychanego zakłamywania historii, rozwinięcia państwowego kultu ludobójców, a co najgorsze edukacji najmłodszych w tym duchu. Można sobie zadać pytanie: czy znajdzie się jakaś siła, która dokona procesu denazyfikacji Ukrainy, tak jak było w przypadku Niemiec nazistowskich. Czy można sobie wyobrazić sytuację, że w powojennych Niemczech postawiono by pomniki Hitlerowi, Himmlerowi, Goebbelsowi?.

Wszystkie ofiary niemieckiego i sowieckiego totalitaryzmu na terenach obecnej Polski były w jakiś sposób upamiętnione. Zostały pochowane na cmentarzach, po przeprowadzonych ceremoniach pogrzebowych. Nie można tego powiedzieć o ofiarach ludobójstwa na polskich Kresach Wschodnich. Ponad 100 tys. ofiar w dalszym ciągu leży w zbiorowych dołach śmierci na niepoświęconej ziemi i wciąż czeka na godne upamiętnienie. Ukraina uniemożliwia w praktyce ekshumację szczątków ofiar w celu godnego ich pochówku.

Nasz głos płynie spod pomnika, którego twórcą jest Andrzej Pityński, autor znanego w świecie Pomnika Katyńskiego w Jersey City. Pomnik” „Rzeź Wołyńska” ukazując prawdę o zbrodni ukraińskiego ludobójstwa stanowi przestrogę dla świata, do czego prowadzić może wyznawanie zbrodniczych ideologii.

Obawiając się powtórzenia tragicznych wydarzeń z lat 1939 – 1947 apelujemy i wzywamy liderów wolnego świata do urwania łba hydrze ukraińskiego nazizmu.

Tylko Ukraina odżegnująca się od ludobójczej przeszłości może „zajmować godne miejsce pomiędzy narodami”.

Powyższy Apel został przyjęty przez aklamację podczas uroczystości pod Narodowym Pomnikiem Rzezi Wołyńskiej w Domostawie w dniu 11 lipca 2026 roku.

Domostawa – miejsce narodowej pamięci

Narodowy Pomnik „Rzeź Wołyńska”, autorstwa śp. Andrzeja Pityńskiego, od momentu odsłonięcia stał się jednym z najważniejszych miejsc pamięci poświęconych Polakom zamordowanym podczas ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA).

Monument przypomina o tragicznych wydarzeniach z lat 1939–1947, których kulminacją była tzw. Krwawa Niedziela 11 lipca 1943 roku, kiedy zaatakowano jednocześnie dziesiątki polskich miejscowości na Wołyniu.

Domostawa z roku na rok staje się miejscem, gdzie spotykają się rodziny Kresowian, świadkowie historii, przedstawiciele organizacji społecznych, duchowieństwa, środowisk patriotycznych oraz wszyscy, którym bliska jest pamięć o ofiarach.

Historia uroczystości

2024 – historyczne odsłonięcie pomnika

Rok 2024 zapisał się w historii jako moment odsłonięcia Narodowego Pomnika „Rzeź Wołyńska”.

Po wielu latach starań Społecznego Komitetu Budowy Pomnika oraz licznych środowisk kresowych monument autorstwa Andrzeja Pityńskiego został uroczyście odsłonięty w Domostawie.

Było to wydarzenie o historycznym znaczeniu – po raz pierwszy powstał tak monumentalny pomnik poświęcony ofiarom ludobójstwa dokonanego na Polakach przez OUN-UPA.

2025 – pierwsze wielkie obchody przy pomniku

Rok później Domostawa zgromadziła tysiące uczestników z całej Polski.

Uroczystości odbyły się już przy ukończonym pomniku i miały charakter ogólnopolskiego spotkania środowisk kresowych.

Oprócz Mszy Świętej i Apelu Pamięci odbyły się przemówienia przedstawicieli organizacji społecznych, rodzin ofiar oraz gości zaproszonych.

Domostawa zaczęła być postrzegana jako centralne miejsce obchodów pamięci o ofiarach ludobójstwa na Kresach.

2026 – kolejny etap budowy narodowego miejsca pamięci

Obchody 11 lipca 2026 roku pokazały, że Domostawa nie jest jedynie miejscem jednorazowego upamiętnienia.

Podczas tegorocznych uroczystości dokonano odsłonięcia i poświęcenia Ściany (Tablic) Pamięci, będącej kolejnym elementem rozbudowy kompleksu pamięci narodowej. W programie znalazły się także posadzenie Dębu Pamięci, przemówienia okolicznościowe, Apel Pamięci, złożenie wieńców oraz projekcja trzeciej części filmu „Sąsiedzi”. Uroczystości odbywały się pod Patronatem Narodu Polskiego.

Przebieg uroczystości

Obchody rozpoczęły się Mszą Świętą Polową sprawowaną w intencji ofiar ludobójstwa.

Po nabożeństwie nastąpiło poświęcenie nowo powstałej Ściany Pamięci, na której upamiętniono kolejne ofiary oraz miejscowości dotknięte zbrodniami.

Kolejnym elementem było posadzenie Dębu Pamięci – symbolu trwałości pamięci o pomordowanych.

Następnie odbyły się przemówienia okolicznościowe zaproszonych gości, po których przeprowadzono Apel Pamięci oraz złożono wieńce i kwiaty pod pomnikiem.

Wieczorem uczestnicy mogli obejrzeć trzecią część filmu dokumentalnego „Sąsiedzi”, poświęconego świadkom ukraińskiego ludobójstwa na Polakach.

Apel Zbigniewa Walczaka do liderów wolnego świata

Najbardziej komentowanym punktem tegorocznych obchodów było wystąpienie prezesa Społecznego Komitetu Budowy Pomnika „Rzeź Wołyńska” – Zbigniewa Walczaka.

W swoim przemówieniu przedstawił apel skierowany do przywódców państw demokratycznych, odnosząc się do kwestii pamięci historycznej, współczesnej polityki historycznej Ukrainy oraz kultu osób odpowiedzialnych za zbrodnie na ludności polskiej.

Według mówcy trwałe pojednanie pomiędzy narodami nie jest możliwe bez jednoznacznego potępienia ideologii odpowiedzialnych za zbrodnie oraz bez rzetelnego rozliczenia historii.

Centralnym elementem wystąpienia był apel o podjęcie działań, które autor określił mianem „denazyfikacji Ukrainy”. W przemówieniu termin ten odnosił do konieczności odrzucenia kultu formacji i osób związanych z OUN i UPA oraz usunięcia ich z oficjalnej polityki pamięci państwa ukraińskiego.

Walczak wskazywał, że jego apel nie jest skierowany przeciwko narodowi ukraińskiemu, lecz przeciwko – w jego ocenie – gloryfikowaniu organizacji odpowiedzialnych za zbrodnie na ludności cywilnej.

Przemówienie zakończyło się wezwaniem do zachowania prawdy historycznej, godnego upamiętnienia wszystkich ofiar oraz przekazywania wiedzy kolejnym pokoleniom.

Znaczenie tegorocznego wystąpienia

Apel Zbigniewa Walczaka stał się jednym z najważniejszych elementów uroczystości w Domostawie.

Dla uczestników był głosem środowisk od wielu lat zabiegających o pełne uznanie zbrodni wołyńskiej za ludobójstwo oraz o sprzeciw wobec gloryfikowania sprawców tych wydarzeń.

Jednocześnie poruszona w przemówieniu kwestia współczesnej polityki historycznej Ukrainy pozostaje przedmiotem debaty publicznej i sporów politycznych zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami.

Domostawa – miejsce, które rośnie wraz z pamięcią

Uroczystości z 2026 roku pokazały, że Domostawa rozwija się jako narodowe miejsce pamięci.

Po historycznym odsłonięciu pomnika w 2024 roku, dużych obchodach w 2025 roku oraz utworzeniu Ściany Pamięci w 2026 roku kompleks nabiera coraz pełniejszego charakteru.

Dla rodzin ofiar jest to miejsce modlitwy i pamięci.

Dla historyków – miejsce przypominające o jednej z największych tragedii w dziejach II Rzeczypospolitej.

Dla kolejnych pokoleń – przestroga przed skutkami nienawiści narodowej i ideologii prowadzących do zbrodni na ludności cywilnej.

Zbigniew Walczak wezwał liderów krajów zachodnich do podjęcia konsekwentnych działań określanych przez niego mianem „denazyfikacji” Ukrainy, stawiając pytania o granice politycznej odpowiedzialności i metodę walki z ekstremizmem w warunkach trwającego konfliktu.

Apel Walczaka trafia w miejsce newralgiczne: termin „denazyfikacja” ma silne konotacje historyczne i dziś funkcjonuje jako narzędzie retoryczne o dużej mocy, wykorzystywane przez różne strony sporu. Samo wezwanie do „oczyszczenia” życia publicznego z elementów neonazistowskich rodzi konieczność sprecyzowania, co dokładnie miałoby to oznaczać — czy chodzi o systemowe procedury prawne, kontrolę nad organizacjami paramilitarnymi, delegalizację skrajnych ugrupowań, czy może kampanie edukacyjne i wsparcie społeczne.

Analiza tej propozycji nie może pominąć kontekstu międzynarodowego: domaganie się od „liderów wolnego świata” interwencji w wewnętrzne sprawy innego państwa napotyka na dylematy suwerenności, skuteczności oraz ryzyka instrumentalizacji takiej narracji przez państwa trzecie. Historia powojennej denazyfikacji Niemiec pokazuje, że procesy te bywają długotrwałe, skomplikowane prawnie i społecznie, a ich rezultat zależy od jasno zdefiniowanych kryteriów i mechanizmów wdrożeniowych.

Polityczne konsekwencje apelu obejmują także wpływ na debatę publiczną: użycie ostrego języka ułatwia polaryzację i może wzmacniać narracje o zagrożeniu, które z kolei służą zarówno argumentom za twardszymi sankcjami, jak i narracjom usprawiedliwiającym militaryzację działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa cyfrowego i informacyjnego istotne jest, jak takie apele są komunikowane — czy prowadzą do rzetelnej weryfikacji faktów i wzmacniania instytucji, czy do uproszczonych oskarżeń i dezinformacji.

W praktyce skuteczne przeciwdziałanie ekstremizmowi wymaga zróżnicowanych instrumentów: precyzyjnego prawa karnego, transparentnych procedur państwowych, wsparcia społecznego dla ofiar radykalizacji i programów deradykalizacyjnych. Debata, którą rozpala Walczak, powinna więc przejść od sloganu do konkretu — jakie mechanizmy są realistyczne do wdrożenia, kto miałby je nadzorować i w jaki sposób zagwarantować poszanowanie praw człowieka.

Zachęcam do obejrzenia materiału, aby lepiej zrozumieć treść apelu i pytania, które on stawia wobec międzynarodowej polityki oraz lokalnych wyzwań społecznych.

Źródło: YouTube – Domostawa Memorial